Các nhà lập pháp Hà Lan đã ủng hộ một cuộc viết lại lớn cho thuế Box 3, phần thuế thu nhập cá nhân của Hà Lan đối với tiết kiệm và đầu tư. Dự luật có tên là “Đạo luật Lợi tức Thực tế trong Box 3” (tiếng Hà Lan: “Wet werkelijk rendement box 3”). Nếu Thượng viện Hà Lan thông qua, thuế Box 3 sẽ chuyển sang từ ngày 1 tháng 1 năm 2028, với mức thuế suất cố định 36% trên khoản lợi tức thực tế theo định nghĩa của chính phủ.
Thay đổi này đến sau nhiều năm áp lực pháp lý. Vào tháng 12 năm 2021, Tòa án Tối cao Hà Lan phán quyết rằng hệ thống thuế Box 3 cũ có thể vi phạm các quyền cơ bản theo Công ước Châu Âu về Nhân quyền vì đã đánh thuế dựa trên lợi tức giả định mà người dân không thực sự đạt được. Các phán quyết sau đó tiếp tục gây áp lực lên chính phủ. Khi tòa án bác bỏ các biện pháp vá, các nhà lập pháp đối mặt với vấn đề: nhà nước vẫn cần một cách hợp pháp để thu thuế Box 3 và bảo vệ ngân sách.
Kế hoạch mới cố gắng giải quyết điều này bằng cách đánh thuế trên kết quả thực tế thay vì công thức hư cấu. Theo thuế Box 3 cập nhật, “lợi tức thực tế” bao gồm thu nhập tiền mặt như lãi suất, cổ tức và tiền thuê. Nó cũng bao gồm thay đổi giá trị trong năm đối với nhiều tài sản, ngay cả khi chủ sở hữu không bán. Điều này có nghĩa là thuế Box 3 có thể áp dụng cho “lợi nhuận chưa thực hiện”, còn gọi là lợi nhuận trên giấy. Nếu ai đó sở hữu cổ phiếu tăng giá 10.000 euro trong một năm, thuế Box 3 sẽ coi khoản tăng 10.000 euro đó là thu nhập chịu thuế, dù cổ phiếu vẫn nằm trong tài khoản.
Chính tại đây cuộc tranh luận trở nên gay gắt, đặc biệt đối với người nắm giữ tiền mã hóa. Giá tiền mã hóa có thể tăng hoặc giảm nhanh chóng. Một người có thể phải đối mặt với hóa đơn thuế Box 3 lớn sau một năm mạnh, dù chưa từng quy đổi bất kỳ tiền mã hóa nào ra euro. Các nhà phê bình cho rằng điều này tạo ra rủi ro thanh khoản: thuế Box 3 có thể đòi tiền mặt khi khoản lãi chưa tiền mặt. Những người ủng hộ đáp lại rằng nhà nước cần một hệ thống khả thi và luật có thêm công cụ để giảm nhẹ tác động.
Một biện pháp giảm nhẹ lớn là quy tắc miễn thuế mới. Cải cách bỏ ngưỡng tài sản miễn thuế cũ và thay bằng mức lợi tức hàng năm miễn thuế 1.800 euro trên toàn bộ tài sản Box 3. Nếu tổng lợi tức thực tế dưới 1.800 euro, sẽ không đóng thuế Box 3. Dự luật còn bổ sung khấu trừ lỗ không giới hạn. Nếu nhà đầu tư bị lỗ ròng trong một năm, họ có thể chuyển lỗ để trừ vào lãi chịu thuế trong các năm tới, không giới hạn thời gian. Chỉ các khoản lỗ trên 500 euro được tính; lỗ nhỏ hơn bị hủy. Các nhà lập pháp nói rằng các tính năng này khiến thuế Box 3 nhẹ nhàng hơn với người tiết kiệm nhỏ và giúp nhà đầu tư hồi phục sau suy thoái.
Dự luật cũng đối xử một số tài sản khác biệt. Đối với bất động sản và cổ phiếu trong các công ty khởi nghiệp đủ điều kiện, chính phủ chọn cách tiếp cận lãi vốn đối với tăng giá trị. Theo cách đó, thuế Box 3 về tăng giá trị chỉ tính khi bán hay chuyển nhượng tài sản, không phải hàng năm. Tuy nhiên, thu nhập thường từ các tài sản đó, như tiền thuê hay cổ tức, vẫn chịu thuế Box 3 trong năm nhận. Chính phủ nói chọn cách tiếp cận chia đôi này phần vì cùng rủi ro thanh khoản mà các nhà phê bình nêu: khó đóng thuế Box 3 hàng năm trên tài sản không tạo dòng tiền đều đặn.
Cải cách nằm trong hệ thống rộng hơn chia thu nhập cá nhân thành ba “box”. Box 1 bao gồm lương và quy định nhà ở, với thuế suất tiến triển. Box 2 bao gồm “lợi ích đáng kể”, tức ít nhất 5% sở hữu trong công ty, với cấu trúc thuế riêng. Thuế Box 3 là phần giờ được thiết kế lại lớn nhất và ảnh hưởng đến bất kỳ ai giữ tiết kiệm, cổ phiếu, trái phiếu, quỹ hay tiền mã hóa làm cư dân.
Tiền mã hóa là lý do khiến cuộc tranh luận thuế Box 3 thu hút sự chú ý vượt khỏi giới chuyên gia thuế. De Nederlandsche Bank (ngân hàng trung ương Hà Lan) báo cáo các khoản đầu tư tiền mã hóa gián tiếp do các công ty, tổ chức và hộ gia đình Hà Lan nắm giữ đạt khoảng 1,2 tỷ euro vào cuối tháng 10 năm 2025, tăng từ 81 triệu euro cuối năm 2020. Ngân hàng cũng báo cáo khu vực tài chính nắm 113 triệu euro tiền mã hóa trực tiếp vào cuối quý 3 năm 2025. Dù tăng trưởng, ngân hàng trung ương nói chứng khoán tiền mã hóa vẫn là miếng nhỏ trên thị trường chứng khoán Hà Lan rộng lớn hơn.
Các nhà lập pháp còn thông qua tu chính án rút ngắn thời gian rà soát luật từ năm xuống ba năm. Mục tiêu là cho phép điều chỉnh nhanh nếu việc triển khai thuế Box 3 gây ra vấn đề sau khi bắt đầu. Một số đảng ủng hộ dự luật nói họ không thích ý tưởng đánh thuế lãi chưa thực hiện. Tuy nhiên, họ lập luận rằng sau các phán quyết của tòa, chính phủ cần một khuôn khổ pháp lý và trì hoãn sẽ thêm căng thẳng cho ngân sách.
Hiện tại, kế hoạch chưa phải chính thức. Thượng viện Hà Lan vẫn phải bỏ phiếu. Nếu các nghị sĩ thông qua, cư dân và cố vấn sẽ có khoảng hai năm để chuẩn bị cho thuế Box 3 chuyển từ lợi nhuận giả định sang lợi nhuận thực tế và có thể đánh thuế cả lãi trên giấy đối với nhiều tài sản phổ biến.
