BRICS merkez bankaları bu yıl resmi dijital para sistemlerini birbirine bağlama planını görüşebilir; Rusya, bu geçişte kilit araç olarak dijital rubleyi savunuyor. Fikir basit: BRICS üyeleri birbirine bağlı merkez bankası dijital para (CBDC) altyapısıyla fon hareket ettirebilirse, ticaret ve seyahat ödemelerini dolara dokunmadan daha az adımda halledebilirler. Taraftarlar, ortak bir yapının ödeme sürtüşmesini azaltacağını, mutabakatı hızlandıracağını ve yaptırım riskine maruz kalmayı düşüreceğini söylüyor.
Rusya’da dijital ruble bu planın merkezinde duruyor. Rusya Ticaret ve Sanayi Odası üyesi Timur Aitov, dijital rubleyi “öncelikle uluslararası bir proje” olarak nitelendirdi; buna rağmen yurtiçi talebin zayıf olduğunu da ekledi. Bu ayrım önemli: Rusya hâlâ dijital rublenin günlük ödemelerde işlerlik kazanmasını istiyor; ancak Moskova aynı zamanda onu BRICS ortaklarıyla sınır ötesi köprü olarak kullanmayı hedefliyor.
Rusya’nın en büyük bankaları dijital rubleye yurt içinde pecek sıcak bakmıyor. Sberbank CEO’su German Gref, sıradan vatandaşların neden bir CBDC seçeneğine ihtiyaç duyacağını anlamadığını, bankaların ve işletmelerin de net bir gereksinim görmediğini söyledi. Aitov bu temel noktaya katıldı; sorunun yalnızca teknoloji değil, talep olduğunu belirtti. Ona göre Rusya mevcut bankacılık altyapısıyla zaten hızlı dijital ödeme yapabildiğinden, dijital ruble bu alanda kendini ispatlamak zorunda.
Buna rağmen Rusya Merkez Bankası kesin bir takvimle ilerliyor: 1 Eylül 2026’da dijital rublenin geniş çaplı devreye alımı planlanıyor. Merkez bankası, kullanıcıların dijital rubleye normal bankacılık uygulamaları üzerinden erişeceğini, bireylerarası transferlerin ücretsiz olacağını açıkladı. Politika yapıcılar için bu takvim, dijital rubleyi hem yerli ödeme aracı hem de sınır ötesi deney olarak rayında tutuyor.
BRICS ayağı daha da keskinleşiyor; çünkü Hindistan Merkez Bankası, BRICS CBDC’lerini birbirine bağlamaya yönelik resmi öneriyi gündeme getirdi. Konuya yakın kaynaklara göre Hindistan Rezerv Bankası, konuyu bir sonraki BRICS toplantısının gündemine almak istiyor; odak, sınır ötesi ticaret ve turizm ödemeleri. Üyeler planı kabul ederse, ortak altyapı ve daha uyumlu düzenleyici standartlara doğru adım atılmış olacak. Bu, mesajlaşma standartları, uyum kuralları, uyuşmazlık çözümü ve yönetişim üzerinde anlaşmayı gerektiriyor. Ayrıca, beş farklı sistemin birbirine bağlanmasında teknik kuralları kimin koyacağına karar vermeyi de.
Çin’in hamleleri baskıyı artırıyor. Pekin, dijital yuanın sınır ötesi kullanımlarını zaten test etti; dolar dışı mutabakat için araçlar geliştirmeye devam ediyor. Rusya için bu durum hayati; çünkü Çin, Rusya’nın en büyük ticaret ortağı. Çin dolar sistemini baypas ederek ödeme yapabiliyorsa, Rusya da kendi alternatifini hazırda tutmak istiyor. Bu çerçevede dijital ruble, Moskova’daki tüketiciyi ikna etmekten çok, sınırlar arası fatura ödemelerini çözmeye odaklanıyor.
Stablecoin tartışması bu CBDC planının hemen yanı başında. Rus ticari bankalar, sınır ötesi işlemlerde ruble sabitlenmiş stablecoinlere ilgi duyuyor; çünkü stablecoin’ler esnek olabilir ve kripto piyasası altyapısına entegre olabilir. Ancak birçok merkez bankasına göre güvenilmezler. Hindistan Merkez Bankası, stablecoin’lerin para politikası istikrarını tehdit edebileceği, bankacılık sistemini zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Rusya Merkez Bankası da benzer bir çizgide: sınırlı sınır ötesi kullanımlara itiraz etmiyor; ancak iç ödemelerde stablecoin’e izin vermiyor. Bu tutum, politika yapıcıların özel tokenlardan yana olan bankalara rağmen dijital rubleye geri dönmesinin nedenini açıklıyor.
Rusya ayrıca dijital rublenin dolandırıcılık ve yolsuzlukla mücadeleye yardımcı olabileceğini savunuyor. Aitov, çalınan fonların izini sürmeyi kolaylaştıracağını; çünkü dijital ruble birimlerinin nereye gittiği ve kimin aldığına dair kayıtların tutulabileceğini söyledi. Taraftarlar, bu izlenebilirliğin kamu harcamaları ve sosyal yardım ödemelerinde işe yarayacağını belirtiyor. Eleştirmenler ise aynı izlenebilirliğin, devletin para akışları hakkında daha fazla görünürlük kazanması nedeniyle gizlilik endişesi doğurabileceğini dile getiriyor.
Bu tartışmalar kripto piyasaları dalgalanırken ve milletvekilleri Bitcoin’e yönelik eleştirilerini sürdürürken yaşanıyor. Rusya’nın kripto politikasının şekillenmesinde rol alan milletvekili Anatoly Aksakov, Bitcoin’in zamanla çökeceğini—çünkü herhangi bir teminatı olmadığını ve spekülasyona dayandığını—yeniden öne sürdü. Onun yorumları, Rusya’nın dijital rubleyi devlet aracı olarak savunurken kriptoyu para olarak sınırlamaya devam etmesindeki genel ayrışmayı vurguluyor.
Bu hafta ortaya çıkan son bir detay, ABD ile Rusya arasında olası ekonomik müzakerelere dair haberlerden geldi. Bloomberg’ün haberine göre, iç Kremlin notasında enerji ve hammaddelerin odak alanları arasında yer aldığı daha geniş bir ekonomik teklif kapsamında dolar mutabakat kanallarına dönüş ihtimali ele alınmış. Bu fikir ivme kazanırsa, dijital ruble planı silinmez; ancak mesajın ne kadar çabuk değişebileceğini gösterir: Rusya, dolar bağımlılığını azaltmak için dijital rubleyi savunurken, daha büyük bir anlaşmaya hizmet ediyorsa dolar sistemine geri dönüş yollarını da araştırıyor. Uygulamada Rusya, seçenek sahibi olmak istiyor; dijital ruble de bu seçeneklerden biri.
